Taşıma ve Lojistik Hukuku

Alanın sistematiği.

Taşıma hukuku, eşya veya yolcunun bir yerden başka bir yere taşınmasını üstlenen taşıyıcının borç ve sorumluluğunu düzenler. Türk hukukunda kara taşıması TTK Dördüncü Kitap "Taşıma İşleri" altında (TTK m.850-930) toplanmıştır; bu hükümler eşya, taşınma eşyası, değişik tür araçlarla (karma/multimodal) taşıma ve yolcu taşımasını kapsar. Taşıma işleri komisyonculuğu (freight forwarder) TTK m.917-930'da düzenlenir. Sınırı aşan (uluslararası) karayolu eşya taşımasında, Türkiye'nin taraf olduğu CMR Konvansiyonu (Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı İçin Mukavele Sözleşmesi) doğrudan ve TTK'ya üstün biçimde uygulanır (TTK m.852 saklı tutar). Havayolu için Montreal/Varşova Konvansiyonları, demiryolu için COTIF-CIM, deniz için TTK Beşinci Kitap (navlun) ayrı rejimlerdir. Bu beceri ağırlıklı olarak kara taşıması ve lojistiği konu alır.

Hangi kanunlarla çalışır?

Beceriler bu alanda önce şu mevzuata bakar; madde numaraları hafızadan değil, kurulu ise mevzuat MCP sunucusu üzerinden resmî metinden doğrulanır.

11 beceri, tek omurga.

Her biri aynı yöntemi izler: olay, norm, altlama, gerekçeli sonuç. Aşağıdaki liste her becerinin hangi durumda devreye girdiğini özetler.

• Temel Kavramlar ve Taşıma Sistematiği. Taşıma sözleşmesinin niteliği, taşıyıcı-komisyoncu-gönderen-gönderilen sıfatları ve uygulanacak rejimin (TTK, CMR, deniz/hava) belirlenmesi gerektiğinde; dosyanın hangi hukuki çerçeveye oturduğunu netleştirmek için kullanılır.
• Taşıyıcının Sorumluluğu Denetim Şeması. Eşyada ziya, hasar veya teslimde gecikme nedeniyle taşıyıcının sorumluluğunun kurulup kurulmadığını, kurtuluş sebeplerini ve sorumluluk sınırını adım adım denetlemek gerektiğinde kullanılır; taşıma uyuşmazlıklarının çekirdek analiz aracıdır.
• CMR ve Uluslararası Karayolu Taşıması. Çıkış veya varış ülkesi yurt dışında olan karayolu eşya taşımalarında CMR Konvansiyonu'nun uygulanması, CMR belgesi, rezervler ve CMR'ye özgü sorumluluk-zamanaşımı kurallarının değerlendirilmesi gerektiğinde kullanılır.
• Taşıma Senedi ve Taşıma Belgeleri. Taşıma senedi, CMR belgesi, irsaliye, teslim makbuzu gibi belgelerin düzenlenmesi, içeriği, ispat değeri ve gönderenin beyan sorumluluğunun değerlendirilmesi gerektiğinde kullanılır.
• Taşıma İşleri Komisyonculuğu (Forwarder). Müvekkil veya karşı tarafın freight forwarder/taşıma işleri komisyoncusu olduğu, taşımanın organizasyonu üstlenildiği ilişkilerde komisyoncunun sorumluluk rejiminin ve taşıyıcı gibi sorumlu sayılma hallerinin değerlendirilmesi gerektiğinde kullanılır.
• Gecikme, Ziya ve Hasar Taleplerinin Yönetimi. Eşyanın geç teslimi, kaybı veya hasarı sonrası ihbar/rezerv sürelerinin tutturulması, zararın belgelenmesi ve talebin doğru muhataba yöneltilmesi gerektiğinde kullanılır; hak kaybı doğuran sürelere odaklanır.
• Taşıma ve Lojistik Sözleşmesi Taslağı. Taşıma, taşıma işleri komisyonculuğu veya lojistik/depolama hizmet sözleşmesi hazırlanması, mevcut sözleşmenin riskli/geçersiz şartlar yönünden incelenmesi ve emredici hükümlere uyumun denetlenmesi gerektiğinde kullanılır.
• Taşıma Davalarında Usul, Görev ve Yetki. Taşıma uyuşmazlığında görevli-yetkili mahkemenin belirlenmesi, ticari dava ve arabuluculuk dava şartının değerlendirilmesi, CMR yetki kuralları ve uygulanacak hukukun tespiti gerektiğinde kullanılır.
• Süreler ve Zamanaşımı. Taşıma alacak ve tazminat taleplerinde ihbar/rezerv süreleri ile zamanaşımının (TTK 1/3 yıl, CMR 1/3 yıl) hesaplanması, başlangıç anının ve durma-kesilme hallerinin belirlenmesi gerektiğinde kullanılır.
• İspat ve Delil Yönetimi. Taşıma uyuşmazlığında zararın taşıma süresinde doğduğunun, eşyanın durumunun ve kurtuluş sebeplerinin ispatı, ispat yükünün dağılımı ve delillerin (belge, ekspertiz, kayıt) toplanması gerektiğinde kullanılır.
• Risk Değerlendirmesi ve Strateji. Taşıma uyuşmazlığında dava/uzlaşma yolu seçimi, sorumluluk sınırının kalkma ihtimali, tahsil ve sigorta-rücu olasılıklarının tartılması ve müvekkile yön gösterilmesi gerektiğinde kullanılır.

Neleri kapsar?

Kaynak hijyeni.

İçtihat asla hafızadan zikredilmez: her karar mahkeme, daire, esas/karar numarası ve tarihle verilir; emin olunmayan künye [doğrulanacak] işaretiyle sunulur. Beceriler karar numarasını hafızadan yazmamak üzere kurgulanmıştır; yine de her künyeyi resmî kaynaktan teyit edin. Kurulu ise içtihat MCP sunucusu kararı resmî bankadan getirir.

Beceriler avukatlar ve hukukçular içindir; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen yetkili hukukçu tarafından incelenmelidir. Hukukçu değilseniz ve kendi işiniz için yardım arıyorsanız bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurun (SSS).

Claude Code'da iki satır.

# Pazarı bir kez ekle
/plugin marketplace add aydincan/turk-hukuku-ve-claude

# Bu alanı kur
/plugin install tasima-hukuku@turk-hukuku-skills

Aynı içerik OpenAI Codex ve Gemini CLI için de yayımlanır. Terminal bilmiyorsan Başlangıç Rehberi adım adım anlatır.

Ticaret ve Şirketler Hukuku