Sigorta hukuku: sigorta sözleşmesi, beyan yükümlülüğü, prim ve riziko, tazminat ve rücu; zorunlu/ihtiyari sigortalar, trafik sigortası ve Sigorta Tahkim Komisyonu yolu.
Genel bakış
Alanın sistematiği.
Sigorta hukuku, bir rizikonun gerçekleşmesi halinde sigortacının prim karşılığında edim taahhüt ettiği sigorta sözleşmesini ve bu faaliyetin kamusal denetimini düzenler. İki katman vardır: (1) Özel hukuk katmanı: TTK 6102 sayılı Kanun'un Altıncı Kitabı (m.1401-1520), sigorta sözleşmesinin kuruluşu, tarafların borçları, riziko ve tazminat ilişkisini düzenler. (2) Düzenleyici/kamusal katman: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, sigorta şirketlerinin kuruluşu, faaliyet izni, SEDDK (Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu) denetimi ve Sigorta Tahkim Komisyonu'nu (m.30) düzenler.
Sigorta türleri ikiye ayrılır: zarar sigortaları (mal ve sorumluluk sigortaları, TTK m.1453-1483) ve can sigortaları (hayat, kaza, hastalık/sağlık, TTK m.1487-1520). Ayrım kritiktir; zarar sigortalarında tazminat ilkesi (zenginleşme yasağı, TTK m.1459) ve halefiyet/rücu (TTK m.1472) geçerlidir, can sigortalarında kural olarak değildir.
Başat mevzuat
Hangi kanunlarla çalışır?
Beceriler bu alanda önce şu mevzuata bakar; madde numaraları hafızadan değil, kurulu ise
mevzuat MCP sunucusu üzerinden resmî metinden doğrulanır.
TTK 61025684
Beceriler
12 beceri, tek omurga.
Her biri aynı yöntemi izler: olay, norm, altlama, gerekçeli sonuç. Aşağıdaki liste
her becerinin hangi durumda devreye girdiğini özetler.
Sigorta Hukuku Temel Kavramları ve Sistematik. Sigorta türünün (zarar/can, zorunlu/ihtiyari) belirlenmesi, taraf ve kavramların oturtulması, doğru kanun ve genel şartların seçilmesi gerektiğinde; uyuşmazlığı hangi rejimin yöneteceğini saptamak için ilk başvurulacak beceri.
Sigorta Sözleşmesinin Kuruluşu ve Geçerlilik Denetimi. Poliçenin kurulup kurulmadığı, teminatın ne zaman başladığı, genel/özel şartların bağlayıcılığı ve sözleşmenin geçerliliği tartışıldığında kullanılır; teminat kapsamı ve sigortalanabilir menfaat sorgusu için temel beceridir.
Sözleşme Öncesi Beyan (İhbar) Yükümlülüğü. Sigortacının eksik veya yanlış beyan nedeniyle sözleşmeden cayması, tazminatı reddetmesi veya prim farkı talep etmesi söz konusu olduğunda; sigortalının bildirim yükümlülüğünün ihlal edilip edilmediğini ve sonucunu denetlemek için kullanılır.
Prim Ödeme Borcu ve Temerrüt. Primin ödenmemesi nedeniyle teminatın askıya alınması, sözleşmenin feshi veya rizikonun primsiz dönemde gerçekleşmesi tartışıldığında kullanılır; prim temerrüdünün sigortacının sorumluluğuna etkisini denetler.
Rizikonun Gerçekleşmesi, İhbar ve Tazminatın Belirlenmesi. Riziko gerçekleştikten sonra ihbar yükümlülüğü, teminat-istisna değerlendirmesi ve zarar/tazminat hesabı yapılması gerektiğinde kullanılır; eksik/aşkın sigorta ve muafiyet düşümlerini içeren tazminat denetimi için temel beceridir.
Halefiyet ve Rücu (Sigortacının Geri Alım Hakkı). Zarar sigortacısının ödediği tazminat için zarar veren üçüncü kişiye veya kusurlu sigortalıya başvurması (rücu) söz konusu olduğunda kullanılır; halefiyetin şartları, kapsamı ve sınırlarını denetler.
Zorunlu Trafik Sigortası ve Üçüncü Kişinin Doğrudan Hakkı. Trafik kazası nedeniyle zarar görenin sigortacıya doğrudan başvurması, teminat sınırları, kusur dağılımı ve zarar kalemleri tartışıldığında kullanılır; zorunlu mali sorumluluk sigortası kaynaklı uyuşmazlıkların temel becerisidir.
Can Sigortaları (Hayat, Kaza, Sağlık). Hayat, ferdi kaza veya sağlık/hastalık sigortalarında lehtar tayini, sigorta bedelinin ödenmesi, intihar/suikast gibi özel haller ve tazminat ilkesinin uygulanmayacağı durumlar tartışıldığında kullanılır.
Usul, Görev-Yetki ve Sigorta Tahkim Komisyonu. Sigorta uyuşmazlığının nereye götürüleceği (Sigorta Tahkim Komisyonu mu mahkeme mi), görevli-yetkili mahkeme, başvuru şartı ve kanun yolları belirlenirken kullanılır; doğru forum ve usul seçimi için başvurulacak beceri.
Poliçe ve Genel Şart İnceleme (Teminat-İstisna-Muafiyet). Eldeki poliçe, genel ve özel şartların madde madde okunup teminat kapsamı, istisnalar, muafiyet ve sigortalı aleyhine geçersiz şartların ayıklanması gerektiğinde kullanılır; uyuşmazlık öncesi belge analizi için temel beceri.
Başvuru ve Dilekçe Taslakları (Sigortacıya Başvuru, Tahkim, Dava). Sigortacıya ön başvuru, Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu, dava veya cevap dilekçesi gibi sigorta uyuşmazlığına özgü belgelerin taslaklanması istendiğinde kullanılır; doğru hukuki sebep ve talep mimarisiyle metin üretir.
Süreler ve Zamanaşımı (Sigorta İstemleri). Sigorta tazminatı, rücu veya zorunlu sigorta taleplerinde zamanaşımı süresinin hesaplanması, başlangıç anı, kesilme-durma ve uzamış ceza zamanaşımı tartışıldığında kullanılır; süre kaybı riskini önlemek için başvurulacak beceri.
İçtihat asla hafızadan zikredilmez: her karar mahkeme, daire, esas/karar numarası ve
tarihle verilir; emin olunmayan künye [doğrulanacak] işaretiyle sunulur.
Beceriler karar numarasını hafızadan yazmamak üzere kurgulanmıştır; yine de her künyeyi resmî
kaynaktan teyit edin. Kurulu ise içtihat MCP sunucusu kararı
resmî bankadan getirir.
Beceriler avukatlar ve hukukçular içindir; hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen yetkili hukukçu tarafından
incelenmelidir. Hukukçu değilseniz ve kendi işiniz için yardım arıyorsanız bir avukata ya da
baronun adli yardım bürosuna başvurun (SSS).
Kurulum
Claude Code'da iki satır.
# Pazarı bir kez ekle
/plugin marketplace add aydincan/turk-hukuku-ve-claude
# Bu alanı kur
/plugin install sigorta-hukuku@turk-hukuku-skills