Deniz ticareti: gemi ve donatan, navlun sözleşmeleri ve konişmento, deniz alacakları ve gemi ipoteği, müşterek avarya, çatma ve kurtarma; TTK Beşinci Kitap uygulaması.
Başat mevzuat
Hangi kanunlarla çalışır?
Beceriler bu alanda önce şu mevzuata bakar; madde numaraları hafızadan değil, kurulu ise
mevzuat MCP sunucusu üzerinden resmî metinden doğrulanır.
TTK 6102
Beceriler
12 beceri, tek omurga.
Her biri aynı yöntemi izler: olay, norm, altlama, gerekçeli sonuç. Aşağıdaki liste
her becerinin hangi durumda devreye girdiğini özetler.
Temel Kavramlar ve Sistematik. Deniz ticareti hukukunun temel kavramlarını (gemi, donatan, taşıyan, navlun, konişmento) ve TTK Beşinci Kitap sistematiğini ilk kez bir dosyaya çerçevelerken; uyuşmazlığın hangi alt alana girdiğini ve hangi norm rejiminin uygulanacağını belirlemek için kullan.
Gemi Mülkiyeti, Sicil ve Gemi İpoteği. Gemi alım-satımı, gemi siciline tescil, gemi mülkiyetinin devri ve gemi ipoteği/kanuni rehin hakları söz konusu olduğunda; geminin ayni hak durumunu, takyidatları ve finansman teminatını incelemek için kullan.
Navlun Sözleşmesi, Çarter Parti ve Konişmento. Deniz yoluyla yük taşıma sözleşmeleri (yolculuk çarteri, zaman çarteri, kırkambar) ve konişmento düzenlendiğinde; sözleşme tipini, tarafların borçlarını, starya/sürastarya ve konişmentonun ispat işlevini analiz etmek için kullan.
Taşıyanın Sorumluluğu ve Yük Ziya/Hasarı. Taşınan yükün ziyaa uğraması, hasar görmesi veya gecikmesi nedeniyle taşıyana karşı talep ya da savunma hazırlanırken; sorumluluğun şartlarını, kurtuluş hallerini, sorumluluk sınırını ve ihbar yükümlülüğünü değerlendirmek için kullan.
Çatma ve Deniz Kazaları. İki ya da daha çok geminin çarpışması (çatma) veya başka bir deniz kazasından kaynaklanan zararlarda; kusur paylaşımını, zararın dağıtımını ve üçüncü kişilere karşı sorumluluğu belirlemek için kullan.
Kurtarma ve Müşterek Avarya. Tehlikedeki gemi veya yükün kurtarılması (kurtarma ücreti) ya da ortak selamet için bilerek yapılan fedakârlık/masrafların paylaşımı (müşterek avarya) gündeme geldiğinde; ücret/garame paylarını ve York-Anvers Kurallarının uygulamasını çözmek için kullan.
Deniz Alacakları ve Geminin İhtiyati Haczi. Bir deniz alacağını teminat altına almak için gemiye ihtiyati haciz koydurmak ya da konulan haczi kaldırmak gerektiğinde; alacağın deniz alacağı niteliğini, yetkili mahkemeyi, teminatı ve serbest bırakma şartlarını belirlemek için kullan.
Donatanın Sorumluluğu ve Sınırlandırılması. Donatan/gemi işletme müteahhidinin deniz alacaklarına karşı sorumluluğunu küresel olarak sınırlandırması (LLMC sınırlı sorumluluk fonu) ya da alacaklının bu sınırı aşmaya çalışması söz konusu olduğunda kullan.
Deniz Sigortası ve P&I. Gemi (tekne), yük veya sorumluluk (P&I) sigortalarında riziko, beyan yükümlülüğü, tazminat ve rücu uyuşmazlıkları çıktığında; poliçe ve kulüp kuralları çerçevesinde teminat kapsamını ve sigortacının rücu hakkını değerlendirmek için kullan.
Dava, Görev-Yetki ve Tahkim. Deniz ticareti uyuşmazlığında dava açmadan veya savunma kurmadan önce görevli ve yetkili mahkemeyi, tahkim/yabancı hukuk şartının geçerliliğini, dava şartlarını ve kanun yollarını belirlemek için kullan.
Süreler ve Zamanaşımı. Deniz ticareti alacak ve taleplerinde hangi sürenin geçtiğini, kesilme-durma hallerini ve ihbar/protesto sürelerini hesaplamak; dava ya da savunmada zamanaşımı definin gündeme geleceği her durumda kullan.
Belge İnceleme (Konişmento, Çarter ve Sörvey). Eldeki deniz ticareti belgelerini (konişmento, çarter parti, sörvey/ekspertiz raporu, gemi jurnali, protesto) hızla okuyup riskli kayıtları, çelişkileri ve eksik delilleri çıkarmak gerektiğinde kullan.
İçtihat asla hafızadan zikredilmez: her karar mahkeme, daire, esas/karar numarası ve
tarihle verilir; emin olunmayan künye [doğrulanacak] işaretiyle sunulur.
Sahte karar numarası üretilmez. Kurulu ise içtihat MCP sunucusu kararı
resmî bankadan getirir. Hiçbir beceri hukuki danışmanlık yerine geçmez; nihai sorumluluk
yetkili hukukçudadır.
Kurulum
Claude Code'da iki satır.
# Pazarı bir kez ekle
/plugin marketplace add aydincan/turk-hukuku-ve-claude
# Bu alanı kur
/plugin install deniz-ticareti-hukuku@turk-hukuku-skills