İmar ve Planlama Hukuku

Alanın sistematiği.

İmar hukuku, mülkiyet hakkı (Anayasa m.35) ile planlı kentleşme arasındaki dengeyi kuran, ağırlıklı olarak idare hukuku rejimine tabi bir alandır. Uyuşmazlıkların çoğu idari işleme (plan, ruhsat, yıkım, para cezası, encümen kararı) karşı iptal davası ve idarenin sorumluluğundan doğan tam yargı davası biçiminde idari yargıda görülür; bir kısmı ise (kamulaştırmasız el atma bedeli, satış/inşaat sözleşmeleri, müteahhit-arsa sahibi ilişkisi) adli yargıdadır. Bu nedenle her dosyada önce yargı kolu (idari/adli) ve görevli mahkeme belirlenir.

Hangi kanunlarla çalışır?

Beceriler bu alanda önce şu mevzuata bakar; madde numaraları hafızadan değil, kurulu ise mevzuat MCP sunucusu üzerinden resmî metinden doğrulanır.

12 beceri, tek omurga.

Her biri aynı yöntemi izler: olay, norm, altlama, gerekçeli sonuç. Aşağıdaki liste her becerinin hangi durumda devreye girdiğini özetler.

• Temel Kavramlar ve Planlama Hiyerarşisi. İmar hukukunun kavram haritası ve planlama kademeleri sorulduğunda; emsal-TAKS-KAKS-çekme mesafesi, çevre düzeni-nazım-uygulama planı zinciri, idari-adli yargı ayrımı ve hangi işlemin hangi rejime tabi olduğu netleştirilmek istendiğinde kullanılır.
• İmar Planı Denetimi ve Plan İptal Davası. İmar planına veya plan değişikliğine itiraz ve iptal davası gündeme geldiğinde; askı-ilan süreci, üst ölçeğe ve şehircilik ilkelerine aykırılık, kamu yararı denetimi ve dava açma süresinin hesabı sorulduğunda kullanılır.
• Yapı Ruhsatı ve Yapı Kullanma İzni. Yapı ruhsatı, ruhsat yenileme/temdit veya yapı kullanma izni (iskân) süreçleri ve bunların reddine karşı dava gündeme geldiğinde; ruhsata tabi işler, ruhsat eki projeler ve fenni mesuliyet ilişkisi sorulduğunda kullanılır.
• Kaçak Yapı, Mühürleme ve Yıkım Kararı. Ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapı nedeniyle mühürleme, yapı tatil tutanağı, encümen yıkım kararı veya yıkımın infazı söz konusu olduğunda; aykırılığın giderilmesi süreci ve yıkıma karşı dava sorulduğunda kullanılır.
• İmar Para Cezaları (m.42). 3194 sayılı Kanun m.42 uyarınca verilen idari para cezalarına karşı dava açılacağında; ceza miktarının hesabı, ağırlaştırıcı katsayılar, ceza muhatabı, zamanaşımı ve usul denetimi sorulduğunda kullanılır.
• Arazi ve Arsa Düzenlemesi (m.18 / DOP). İmar uygulaması, parselasyon, düzenleme ortaklık payı (DOP) kesintisi, dağıtım ve tahsis işlemlerine itiraz veya iptal davası gündeme geldiğinde; eşit/eşdeğer dağıtım ilkesi ve DOP oranı sorulduğunda kullanılır.
• Kamulaştırma ve Kamulaştırmasız El Atma. Kamulaştırma bedel tespiti, acele kamulaştırma ya da idarenin hukuki/fiili kamulaştırmasız el atması nedeniyle bedel/tazminat talebi gündeme geldiğinde; yargı kolu, bedel hesabı ve mülkiyet hakkı boyutu sorulduğunda kullanılır.
• Kentsel Dönüşüm ve Riskli Yapı (6306). 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı/alan tespiti, tahliye ve yıktırma, malik kararı çoğunluğu ve dönüşüm uyuşmazlıkları gündeme geldiğinde; riskli yapı tespitine itiraz ve 2/3 çoğunluk süreci sorulduğunda kullanılır.
• Kat Karşılığı İnşaat ve İmar Kesişimi. Arsa payı karşılığı (kat karşılığı) inşaat sözleşmesi ile imar süreçleri kesiştiğinde; ruhsat-iskân yükümlülükleri, ayıplı/eksik ifa, gecikme ve sözleşmenin imar engeline takılması gündeme geldiğinde kullanılır.
• İmar Uyuşmazlıklarında Süre ve Hak Düşürücü Süreler. İmar işlemlerine karşı dava açma süresi, askı-ilan ve itiraz sürelerinin hesabı ya da bir sürenin kaçırılıp kaçırılmadığı sorulduğunda; İYUK süreleri, üst makama başvuru ve sürenin başlangıcı tartışıldığında kullanılır.
• İmar Davası Dilekçesi ve Yürütmenin Durdurulması. İmar uyuşmazlığında iptal veya tam yargı dilekçesi, yürütmenin durdurulması talebi ya da idari başvuru/itiraz dilekçesi hazırlanacağında; vakıa-hukuki sebep-talep mimarisi ve YD koşulları sorulduğunda kullanılır.
• Risk Haritası, Strateji ve Müvekkil İletişimi. İmar dosyasında dava açmadan önce kazanım şansı, idari çözüm, maliyet ve geri dönülemez risklerin tartılması; müvekkile sade dilde durum, seçenek ve beklenti yönetimi sunulması gerektiğinde kullanılır.

Neleri kapsar?

Kaynak hijyeni.

İçtihat asla hafızadan zikredilmez: her karar mahkeme, daire, esas/karar numarası ve tarihle verilir; emin olunmayan künye [doğrulanacak] işaretiyle sunulur. Beceriler karar numarasını hafızadan yazmamak üzere kurgulanmıştır; yine de her künyeyi resmî kaynaktan teyit edin. Kurulu ise içtihat MCP sunucusu kararı resmî bankadan getirir.

Beceriler avukatlar ve hukukçular içindir; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen yetkili hukukçu tarafından incelenmelidir. Hukukçu değilseniz ve kendi işiniz için yardım arıyorsanız bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurun (SSS).

Claude Code'da iki satır.

# Pazarı bir kez ekle
/plugin marketplace add aydincan/turk-hukuku-ve-claude

# Bu alanı kur
/plugin install imar-hukuku@turk-hukuku-skills

Aynı içerik OpenAI Codex ve Gemini CLI için de yayımlanır. Terminal bilmiyorsan Başlangıç Rehberi adım adım anlatır.

Anayasa, İdare ve Vergi