AYM Bireysel Başvuru

Alanın sistematiği.

Bireysel başvuru, kamu gücünün işlem, eylem veya ihmaliyle Anayasa'da güvence altına alınan ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ile ek protokollerinin Türkiye'nin taraf olduğu hükümleri kapsamına giren temel hak ve hürriyetlerinden birinin ihlal edildiği iddiasıyla, olağan kanun yolları tüketildikten sonra Anayasa Mahkemesi'ne (AYM) yapılan ikincil (sübsidiyer) nitelikte bir başvuru yoludur. Norm denetiminden farklıdır: somut bir kamu gücü işleminin ihlal doğurup doğurmadığı denetlenir, kanunun soyut iptali istenemez.

Hangi kanunlarla çalışır?

Beceriler bu alanda önce şu mevzuata bakar; madde numaraları hafızadan değil, kurulu ise mevzuat MCP sunucusu üzerinden resmî metinden doğrulanır.

12 beceri, tek omurga.

Her biri aynı yöntemi izler: olay, norm, altlama, gerekçeli sonuç. Aşağıdaki liste her becerinin hangi durumda devreye girdiğini özetler.

• Temel Kavramlar ve Sistematik. Bireysel başvurunun ne olduğu, ikincil (sübsidiyer) niteliği, norm denetiminden farkı, kapsam ve genel mimari sorulduğunda; başvurunun hangi yola oturduğunu konumlandırmak için kullanılır.
• Kabul Edilebilirlik Denetimi. Başvurunun komisyonca/bölümce kabul edilebilir bulunup bulunmayacağı, açıkça dayanaktan yoksunluk, önemli zarar ve diğer ret sebepleri değerlendirilirken; esasa geçmeden önceki eşiği geçmek için kullanılır.
• Başvuru Yollarının Tüketilmesi. Bireysel başvurudan önce hangi olağan kanun yolunun etkili ve erişilebilir olduğu, istinaf/temyiz/itirazın tüketilip tüketilmediği, olağanüstü yolların gerekip gerekmediği sorulduğunda kullanılır.
• Süreler ve Sürenin Başlangıcı. Otuz günlük başvuru süresinin ne zaman başladığı, tebliğ/öğrenme anı, mücbir sebep ve mazeretle eski hale getirme, sürenin kaçırılması halinde yapılabilecekler sorulduğunda kullanılır.
• Adil Yargılanma Hakkı İhlali. Mahkemeye erişim, gerekçeli karar, silahların eşitliği, makul sürede yargılanma, çelişmeli yargılama, masumiyet karinesi gibi adil yargılanma güvencelerinin ihlali iddia edildiğinde kullanılır.
• Mülkiyet Hakkı İhlali. Kamulaştırma, kamulaştırmasız el atma, vergi/idari yaptırım, alacağa erişememe, tapu iptali gibi nedenlerle mülkiyet hakkına müdahale edildiği iddia edildiğinde kullanılır.
• İfade, Toplanma ve Din Özgürlüğü İhlali. İfade ve basın özgürlüğü, örgütlenme/toplantı ve gösteri, din ve vicdan özgürlüğüne yönelik yaptırım, ceza, yasak veya müdahaleler iddia edildiğinde kullanılır.
• Yaşam, Kötü Muamele ve Kişi Özgürlüğü. Yaşam hakkı, işkence/kötü muamele yasağı ile kişi hürriyeti ve güvenliği (gözaltı, tutukluluk, uzun tutukluluk) bağlamında negatif ve pozitif yükümlülük ihlalleri iddia edildiğinde kullanılır.
• Özel Hayat, Aile ve Eşitlik. Özel hayatın ve aile yaşamının korunması, haberleşme ve konut gizliliği, kişisel veri, çevre etkisi ile ayrımcılık yasağı/eşitlik bağlamında müdahaleler iddia edildiğinde kullanılır.
• Başvuru Formu ve Dilekçe Hazırlığı. Bireysel başvuru formunun doldurulması, ihlal iddialarının altlanması, ek belgeler, harç, vekâlet ve maddi/manevi tazminat talebi yazılırken; başvuruyu fiilen kaleme almak için kullanılır.
• Tedbir ve İvedi Koruma Talebi. Sınır dışı, infaz, sağlık veya yaşamsal tehlike gibi telafisi imkânsız zarar riski bulunan hallerde geçici tedbir (ivedi koruma) talep edilirken kullanılır.
• İhlal Kararı, Giderim ve AİHM İlişkisi. İhlal kararının sonuçları, yeniden yargılama, tazminat, kararın icrası ile bireysel başvuru sonrası AİHM yolu ve süresi değerlendirilirken kullanılır.

Neleri kapsar?

Kaynak hijyeni.

İçtihat asla hafızadan zikredilmez: her karar mahkeme, daire, esas/karar numarası ve tarihle verilir; emin olunmayan künye [doğrulanacak] işaretiyle sunulur. Beceriler karar numarasını hafızadan yazmamak üzere kurgulanmıştır; yine de her künyeyi resmî kaynaktan teyit edin. Kurulu ise içtihat MCP sunucusu kararı resmî bankadan getirir.

Beceriler avukatlar ve hukukçular içindir; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen yetkili hukukçu tarafından incelenmelidir. Hukukçu değilseniz ve kendi işiniz için yardım arıyorsanız bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurun (SSS).

Claude Code'da iki satır.

# Pazarı bir kez ekle
/plugin marketplace add aydincan/turk-hukuku-ve-claude

# Bu alanı kur
/plugin install anayasa-mahkemesi-bireysel-basvuru@turk-hukuku-skills

Aynı içerik OpenAI Codex ve Gemini CLI için de yayımlanır. Terminal bilmiyorsan Başlangıç Rehberi adım adım anlatır.

Anayasa, İdare ve Vergi