Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uygulaması: ayıplı mal/hizmet, cayma hakkı, mesafeli ve kapıdan satış, haksız sözleşme şartları, tüketici kredisi; tüketici hakem heyeti ve tüketici mahkemesi yolu.
Genel bakış
Alanın sistematiği.
Tüketici hukuku, taraflar arasındaki yapısal güç eşitsizliğini dengelemek için emredici (nispi/mutlak) hükümlerle çalışan özel bir koruma rejimidir. Çekirdek norm 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) ile bu Kanuna dayalı yönetmeliklerdir. Genel hukuk (TBK, TTK) tamamlayıcı kaynaktır; TKHK m.83/1 uyarınca TKHK'da hüküm bulunmayan hallerde genel hükümler uygulanır, ancak m.83/2 gereği taraflardan birinin tüketici olduğu işlemler de tüketici işlemi sayılarak TKHK kapsamına çekilebilir.
Her analizde önce kapsam süzgeci çalıştırılır: TKHK m.3'teki tanımlar. "Tüketici" (m.3/1-k) ticari/mesleki olmayan amaçla hareket eden gerçek veya tüzel kişidir; "tüketici işlemi" (m.3/1-l) mal veya hizmet piyasalarında tüketici ile satıcı/sağlayıcı arasındaki her türlü sözleşme ve hukuki işlemdir. Kapsam dışıysa (örneğin iki tacir arası satış) TKHK uygulanmaz; uyuşmazlık TBK/TTK'ya gider.
Başat mevzuat
Hangi kanunlarla çalışır?
Beceriler bu alanda önce şu mevzuata bakar; madde numaraları hafızadan değil, kurulu ise
mevzuat MCP sunucusu üzerinden resmî metinden doğrulanır.
6502 TKHK
Beceriler
12 beceri, tek omurga.
Her biri aynı yöntemi izler: olay, norm, altlama, gerekçeli sonuç. Aşağıdaki liste
her becerinin hangi durumda devreye girdiğini özetler.
Temel Kavramlar ve Kapsam Süzgeci. Bir uyuşmazlığın TKHK kapsamına girip girmediğini, tarafların tüketici-satıcı-sağlayıcı niteliğini ve hangi alt rejimin uygulanacağını belirlemek gerektiğinde; tüm tüketici dosyalarının ilk filtresi olarak kullanılır.
Ayıplı Mal Denetimi. Tüketicinin satın aldığı malda ayıp bulunduğunda seçimlik hakları, ispat karinesi ve süreleri değerlendirmek gerektiğinde; bozuk/eksik/vasfa aykırı ürün, garanti ve değişim-iade-onarım talepleri için kullanılır.
Ayıplı Hizmet Denetimi. Bir hizmetin (tamir, kurs, sağlık dışı bakım, taşıma, dijital hizmet vb.) gereği gibi ifa edilmemesi halinde tüketicinin seçimlik haklarını ve sürelerini değerlendirmek gerektiğinde kullanılır.
Mesafeli ve Kapıdan Satış: Cayma Hakkı. İnternetten, telefonla veya iş yeri dışında kurulan sözleşmelerde tüketicinin cayma hakkını, 14 günlük süreyi, istisnaları ve iade/geri ödeme yükümlülüklerini değerlendirmek gerektiğinde kullanılır.
Haksız Şart Denetimi. Standart/matbu tüketici sözleşmelerinde müzakere edilmemiş, dengesizlik yaratan haksız şartları tespit etmek ve geçersizliğini ileri sürmek gerektiğinde; banka, abonelik, sigorta, üyelik sözleşmeleri için kullanılır.
Tüketici Kredisi ve Konut Finansmanı. Tüketici kredisi, konut finansmanı ve bağlı kredilerde sözleşme şartlarını, cayma hakkını, erken ödeme indirimini, masraf/ücret iadesini ve temerrüt sonuçlarını değerlendirmek gerektiğinde kullanılır.
Abonelik ve Sürekli Edimli Sözleşmeler. Cep telefonu, internet, dijital platform, spor salonu gibi abonelik sözleşmelerinde tüketicinin her zaman fesih hakkını, bedel iadesini ve taahhüt/cezai şart denetimini değerlendirmek gerektiğinde kullanılır.
Süreler, Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler. Tüketici uyuşmazlığında ayıp zamanaşımı, cayma süreleri, başvuru ve dava açma sürelerini hesaplamak ve süre riskini önlemek gerektiğinde; her dosyada erken çalıştırılması gereken takvim becerisidir.
Tüketici Hakem Heyeti ve Tüketici Mahkemesi Yolu. Bir tüketici uyuşmazlığında parasal sınıra göre zorunlu hakem heyeti mi yoksa tüketici mahkemesi mi gerektiğini belirlemek, görev-yetki ve başvuru usulünü kurmak gerektiğinde kullanılır.
İspat ve Delil Stratejisi. Tüketici uyuşmazlığında ispat yükünün kimde olduğunu, hangi delillerin gerektiğini ve karinelerin nasıl kullanılacağını planlamak gerektiğinde; özellikle ayıp, haksız şart ve masraf iadelerinde kullanılır.
Dilekçe, Başvuru ve Sözleşme Taslakları. Tüketici uyuşmazlığında ihtarname, hakem heyeti başvurusu, dava/itiraz dilekçesi veya cayma/fesih bildirimi taslağı üretmek gerektiğinde; layiha mimarisi ve yer tutucu disipliniyle kullanılır.
Risk Değerlendirmesi ve Strateji. Tüketici dosyasında çözüm yolları arasında seçim yapmak, kazanma şansı ve maliyet-fayda dengesi kurmak, müvekkile gerçekçi beklenti ve eylem planı sunmak gerektiğinde kullanılır.
İçtihat asla hafızadan zikredilmez: her karar mahkeme, daire, esas/karar numarası ve
tarihle verilir; emin olunmayan künye [doğrulanacak] işaretiyle sunulur.
Beceriler karar numarasını hafızadan yazmamak üzere kurgulanmıştır; yine de her künyeyi resmî
kaynaktan teyit edin. Kurulu ise içtihat MCP sunucusu kararı
resmî bankadan getirir.
Beceriler avukatlar ve hukukçular içindir; hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen yetkili hukukçu tarafından
incelenmelidir. Hukukçu değilseniz ve kendi işiniz için yardım arıyorsanız bir avukata ya da
baronun adli yardım bürosuna başvurun (SSS).
Kurulum
Claude Code'da iki satır.
# Pazarı bir kez ekle
/plugin marketplace add aydincan/turk-hukuku-ve-claude
# Bu alanı kur
/plugin install tuketici-hukuku@turk-hukuku-skills