Miras Hukuku

Sistematik ve başat normlar.

Miras hukuku 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun Üçüncü Kitabı'nda (m.495-682) düzenlenir. İki ana eksen vardır: (1) mirasçılık: kimin, hangi oranda mirasçı olduğu; (2) terekenin geçişi ve tasfiyesi: külli halefiyet, sorumluluk, paylaşma. Çözümleme daima şu sıralamayı izler: ölüm anı (m.575), tereke kapsamı, mirasçı sıfatı (yasal/atanmış), saklı pay denetimi, tasarrufun geçerliliği, ve nihayet paylaşma.

Yasal mirasçılık zümre sistemine dayanır (m.495-501): birinci zümre altsoy, ikinci zümre ana-baba ve onların altsoyu, üçüncü zümre büyük ana-baba ve altsoyu. Sağ kalan eş her zümreyle birlikte değişen oranda mirasçıdır (m.499): altsoyla 1/4, ikinci zümreyle 1/2, üçüncü zümreyle 3/4. Evlilik dışı çocuk soybağı kurulunca altsoy gibi mirasçıdır (m.498). Devlet son mirasçıdır (m.501).

Saklı pay (m.505-506): altsoy için yasal miras payının 1/2'si, ana-baba için 1/4'ü, sağ kalan eş için zümreye göre yasal payının tamamı veya 3/4'ü. 2007 değişikliğiyle kardeşlerin saklı payı kaldırılmıştır. Saklı pay dışı kalan kısım tasarruf edilebilir orantır (m.505/1).

Ölüme bağlı tasarruflar iki türlüdür: vasiyetname (m.531 vd.: resmi, el yazılı, sözlü) ve miras sözleşmesi (m.527 vd.: daima resmi şekilde). Şekle aykırılık iptal sebebidir (m.557/4). Ehliyet: vasiyet için ayırt etme gücü ve 15 yaş (m.502); miras sözleşmesi için ayırt etme gücü, erginlik ve kısıtlı olmamak (m.503).

Hangi kanunlarla çalışır?

Beceriler bu alanda önce şu mevzuata bakar; madde numaraları hafızadan değil, kurulu ise mevzuat MCP sunucusu üzerinden resmî metinden doğrulanır.

11 beceri, tek omurga.

Her biri aynı yöntemi izler: olay, norm, altlama, gerekçeli sonuç. Aşağıdaki liste her becerinin hangi durumda devreye girdiğini özetler.

• Temel Kavramlar ve Sistematik. Miras dosyasına ilk dokunuşta uygulanacak kavram haritası ve sıralama; ölüm anı, tereke, külli halefiyet, mirasçı türleri ve hangi kuralın hangi sırayla işletileceğini belirlemek gerektiğinde kullanılır.
• Yasal Mirasçılık, Zümre Sistemi ve Pay Hesabı. Vasiyet ya da atama yokken kimin mirasçı olduğunu ve paylarını hesaplamak; eş ile zümrelerin birlikte mirasçılığı, halefiyet, evlatlık ve evlilik dışı çocuk durumları söz konusu olduğunda kullanılır.
• Ölüme Bağlı Tasarruflar: Vasiyetname ve Miras Sözleşmesi. Vasiyetname veya miras sözleşmesi düzenlenmesi, yorumu, şekil ve ehliyet denetimi gerektiğinde; resmi/el yazılı/sözlü vasiyet, mirasçı atama, belirli mal bırakma (muayyen mal vasiyeti) ve koşul-yükleme konularında kullanılır.
• Saklı Pay ve Tenkis Davası. Saklı paylı mirasçının payı ölüme bağlı veya sağlararası kazandırmalarla zedelendiğinde tenkis hesabı, oran tespiti ve dava kurgusu için; tasarruf edilebilir oranın aşılıp aşılmadığını ölçmek gerektiğinde kullanılır.
• Denkleştirme (İade) Davası. Mirasbırakanın sağlığında yasal mirasçılara yaptığı karşılıksız kazandırmaların paylaşmada hesaba katılması ya da terekeye iadesi gerektiğinde; çeyiz, kuruluş sermayesi, eğitim gideri ve malvarlığı devri tartışmalarında kullanılır.
• Mirasın Reddi, Defter Tutma ve Tereke Koruma. Tereke borca batık ya da belirsizken mirasçının sorumluluktan korunması için ret, defter tutma veya resmi tasfiye seçeneklerini değerlendirmek; üç aylık süre, hükmen ret ve mirasçıların borçtan sorumluluğu söz konusu olduğunda kullanılır.
• Muris Muvazaası ve Ölüme Bağlı Tasarrufun İptali. Mirasbırakanın mirasçıdan mal kaçırmak için yaptığı görünüşte satış/devir işlemlerine ya da geçersiz vasiyetnameye karşı iptal/butlan davası kurarken; muvazaa, ehliyetsizlik, şekil sakatlığı ve irade fesadı iddialarında kullanılır.
• Tereke Tespiti, Mirasçılık Belgesi ve Paylaşma. Terekenin envanterini çıkarmak, mirasçılık belgesi almak ve elbirliği mülkiyetini sona erdirip paylaşmayı veya ortaklığın giderilmesini sağlamak gerektiğinde; iştirak halinin çözümü, paylaşma sözleşmesi ve satış suretiyle giderme konularında kullanılır.
• Miras İlişkisinde İspat ve Delil Yönetimi. Mirasçı sıfatı, kazandırma, muvazaa, saklı pay zedelenmesi gibi vakıaların ispatını planlamak; hangi delilin kimin yükünde olduğunu, tanık/senet/bilirkişi sınırlarını ve ölüm tarihi değerlemesini netleştirmek gerektiğinde kullanılır.
• Dava Usulü, Görev-Yetki ve Süreler. Miras davasını doğru mahkemede ve süresinde açmak; çekişmeli-çekişmesiz iş ayrımı, görevli mahkeme, yetki, harç ve hak düşürücü süre/zamanaşımı haritası çıkarmak gerektiğinde kullanılır.
• Risk, Strateji ve Müvekkil İletişimi. Miras dosyasında dava açmadan önce başarı şansı, maliyet, süre ve sulh seçeneklerini tartmak; aile içi uyuşmazlıkta strateji belirlemek ve müvekkile sade, gerçekçi bilgilendirme yapmak gerektiğinde kullanılır.

Neleri kapsar?

Kaynak hijyeni.

İçtihat asla hafızadan zikredilmez: her karar mahkeme, daire, esas/karar numarası ve tarihle verilir; emin olunmayan künye [doğrulanacak] işaretiyle sunulur. Beceriler karar numarasını hafızadan yazmamak üzere kurgulanmıştır; yine de her künyeyi resmî kaynaktan teyit edin. Kurulu ise içtihat MCP sunucusu kararı resmî bankadan getirir.

Beceriler avukatlar ve hukukçular içindir; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen yetkili hukukçu tarafından incelenmelidir. Hukukçu değilseniz ve kendi işiniz için yardım arıyorsanız bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurun (SSS).

Claude Code'da iki satır.

# Pazarı bir kez ekle
/plugin marketplace add aydincan/turk-hukuku-ve-claude

# Bu alanı kur
/plugin install miras-hukuku@turk-hukuku-skills

Aynı içerik OpenAI Codex ve Gemini CLI için de yayımlanır. Terminal bilmiyorsan Başlangıç Rehberi adım adım anlatır.

Medeni Hukuk