Kişiler Hukuku

Alanın sistematiği.

Kişiler hukuku, hukukun süjelerini (kişileri) ve onların hak süjesi olma kapasitesini düzenler. Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı TMK) Birinci Kitabı bu alana ayrılmıştır ve iki ana eksen üzerinde kurulur: gerçek kişiler (TMK m.8-46) ve tüzel kişiler (TMK m.47-117). Gerçek kişiler ekseninde hak ehliyeti (m.8), fiil ehliyeti (m.9-16), kişiliğin başlangıcı/sona ermesi (m.28; gaiplik m.32 vd.), kişiliğin korunması (m.23-25), ad (m.26-27), yerleşim yeri (m.19-21) ve hısımlık (m.17-18) yer alır. Tüzel kişiler ekseninde genel hükümler (m.47-53), dernekler (m.56-100) ve vakıflar (m.101-117) düzenlenir; dernekler için 5253 sayılı Dernekler Kanunu, vakıflar için 5737 sayılı Vakıflar Kanunu tamamlayıcıdır. Alanın çekirdeği iki denge problemidir: (a) ehliyetsiz/sınırlı ehliyetli kişinin korunması ile işlem güvenliği; (b) kişilik hakkı (şeref, özel hayat, beden bütünlüğü, ad) ile karşı tarafın temel hak ve özgürlükleri (özellikle ifade ve basın özgürlüğü) arasındaki tartım.

Hangi kanunlarla çalışır?

Beceriler bu alanda önce şu mevzuata bakar; madde numaraları hafızadan değil, kurulu ise mevzuat MCP sunucusu üzerinden resmî metinden doğrulanır.

10 beceri, tek omurga.

Her biri aynı yöntemi izler: olay, norm, altlama, gerekçeli sonuç. Aşağıdaki liste her becerinin hangi durumda devreye girdiğini özetler.

• Kişiler Hukuku Temel Kavramları ve Sistematiği. Bir uyuşmazlıkta hangi kişi türünün ve hangi ehliyet katmanının söz konusu olduğunu, meselenin gerçek/tüzel kişi ya da koruma/ehliyet eksenine düştüğünü konumlandırmak için kullanılır.
• Hak ve Fiil Ehliyeti, Sınırlı Ehliyetsiz İşlemleri. Bir kişinin yaptığı hukuki işlemin ehliyet yönünden geçerli olup olmadığı; küçüğün, kısıtlının veya ayırt etme gücü tartışmalı kişinin işleminin akıbeti sorgulandığında kullanılır.
• Kişilik Hakkı İhlali Denetim Şeması (m.24-25). Şeref ve itibara, özel hayata, beden bütünlüğüne, isme ya da resme yönelik bir saldırı iddiasında saldırının hukuka aykırılığını ve uygun talep yolunu belirlemek için kullanılır.
• Ad ve Soyadın Korunması ve Değiştirilmesi. Ad üzerindeki hakka tecavüz, adın haksız kullanımı ya da haklı sebeple ad/soyad değiştirme veya nüfus kaydı düzeltme talebi gündeme geldiğinde kullanılır.
• Yerleşim Yeri, Hısımlık ve Yetki Sonuçları. Bir kişinin yerleşim yerinin tespiti, dava yetkisinin ve tebligat adresinin belirlenmesi ya da hısımlık derecesi gibi statü sorunları ortaya çıktığında kullanılır.
• Kısıtlama (Hacir) ve Vesayet Başvurusu. Bir yetişkinin akıl hastalığı, savurganlık, alkol-uyuşturucu bağımlılığı, kötü yaşam tarzı ya da özgürlüğü bağlayıcı ceza nedeniyle kısıtlanması veya korunması gerektiğinde kullanılır.
• Gaiplik ve Ölüm Karinesi. Bir kişi uzun süredir kayıpsa, ölüm tehlikesi içinde kaybolmuşsa ya da kişiliğin/ölümün ispatı sorun olduğunda gaiplik kararı veya nüfusa ölüm kaydı için kullanılır.
• Dernekler Hukuku (Kuruluş, Organlar, Sona Erme). Bir derneğin kurulması, tüzük ve organ işlemleri, üyelik uyuşmazlıkları, genel kurul kararlarının iptali ya da sona erme/fesih konuları gündeme geldiğinde kullanılır.
• Vakıflar Hukuku (Kuruluş, Tescil, Amaca Tahsis). Yeni (yerleşik) bir vakfın kurulması, vakıf senedinin hazırlanması, tescil/teftiş süreçleri ya da vakfın amacının/mallarının değiştirilmesi sorunları için kullanılır.
• Kişilik Hakkı İhlalinde Maddi-Manevi Tazminat Hesabı. Kişilik hakkı ihlali sabit olduğunda istenecek manevi (ve varsa maddi) tazminatın miktarını, ölçütlerini ve talep tekniğini belirlemek için kullanılır.

Neleri kapsar?

Kaynak hijyeni.

İçtihat asla hafızadan zikredilmez: her karar mahkeme, daire, esas/karar numarası ve tarihle verilir; emin olunmayan künye [doğrulanacak] işaretiyle sunulur. Beceriler karar numarasını hafızadan yazmamak üzere kurgulanmıştır; yine de her künyeyi resmî kaynaktan teyit edin. Kurulu ise içtihat MCP sunucusu kararı resmî bankadan getirir.

Beceriler avukatlar ve hukukçular içindir; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen yetkili hukukçu tarafından incelenmelidir. Hukukçu değilseniz ve kendi işiniz için yardım arıyorsanız bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurun (SSS).

Claude Code'da iki satır.

# Pazarı bir kez ekle
/plugin marketplace add aydincan/turk-hukuku-ve-claude

# Bu alanı kur
/plugin install kisiler-hukuku@turk-hukuku-skills

Aynı içerik OpenAI Codex ve Gemini CLI için de yayımlanır. Terminal bilmiyorsan Başlangıç Rehberi adım adım anlatır.

Medeni Hukuk