Basın ve Medya Hukuku

Alanın sistematiği.

Basın ve medya hukuku, ifade ve basın özgürlüğü (Anayasa m.26, m.28; AİHS m.10) ile kişilik hakkı (TMK m.24-25), şeref-itibar ve özel hayatın gizliliği (Anayasa m.17, m.20) arasındaki dengeyi kurar. Çalışmanın eksenini iki katman oluşturur: (1) süreli/süresiz yayın ve internet yayıncılığına ilişkin özel rejim (5187 sayılı Basın Kanunu; 5651 sayılı İnternet Kanunu; 6112 sayılı RTÜK Kanunu), (2) genel hukuk koruması (TMK kişilik hakları, TBK haksız fiil/tazminat, TCK basın yoluyla işlenen suçlar). Her somut olayda önce yayının türü (basılı/işitsel-görsel/internet) tespit edilir, ardından uygulanacak özel rejim ve genel koruma birlikte değerlendirilir.

Hangi kanunlarla çalışır?

Beceriler bu alanda önce şu mevzuata bakar; madde numaraları hafızadan değil, kurulu ise mevzuat MCP sunucusu üzerinden resmî metinden doğrulanır.

12 beceri, tek omurga.

Her biri aynı yöntemi izler: olay, norm, altlama, gerekçeli sonuç. Aşağıdaki liste her becerinin hangi durumda devreye girdiğini özetler.

• Temel Kavramlar ve Sistematik. Basın ve medya hukukunun temel kavramlarını, mecra türlerini ve uygulanacak rejimi belirlemek; ifade özgürlüğü ile kişilik hakkı dengesinin genel çerçevesini kurmak gerektiğinde kullanılır.
• İfade ve Basın Özgürlüğü ile Kişilik Hakkı Dengesi. Bir haber veya yayının ifade özgürlüğü kapsamında korunup korunmadığını, kişilik hakkı ihlali oluşturup oluşturmadığını AYM ve AİHM ölçütleriyle değerlendirmek gerektiğinde kullanılır.
• Basın Yoluyla Kişilik Hakkı İhlali ve Tazminat. Basın veya yayın yoluyla şeref, itibar veya özel hayatın ihlali nedeniyle tespit, durdurma (men) ve maddi-manevi tazminat taleplerini kurgulamak gerektiğinde kullanılır.
• Cevap ve Düzeltme (Tekzip). Bir yayına karşı cevap ve düzeltme metni hazırlamak, yayımlatmak veya yayımlamama hâlinde sulh ceza hâkimliğine başvurmak gerektiğinde; süre ve usul disiplinini kurmak için kullanılır.
• İnternet Yayıncılığı ve Erişim Engelleme (5651). İnternette yayımlanan içeriğin kişilik hakkını ihlali nedeniyle içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi, içerik/yer/erişim sağlayıcı sorumluluğu ve unutulma hakkı söz konusu olduğunda kullanılır.
• RTÜK Yayın Denetimi ve İdari Yaptırımlar. Radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetlerinde yayın ilkelerine aykırılık, RTÜK idari para cezaları ve bu kararlara karşı idari dava yolu söz konusu olduğunda kullanılır.
• Basın Yoluyla İşlenen Suçlar ve Ceza Sorumluluğu. Yayın yoluyla hakaret, özel hayatın ihlali, kişisel verilerin yayılması gibi suçlarda ceza sorumluluğu silsilesini, şikâyet ve uzlaştırmayı değerlendirmek gerektiğinde kullanılır.
• Özel Hayat, Kişisel Veri ve Medya. Haber veya yayında özel hayatın gizliliği, görüntü-ses kaydının izinsiz yayını, kişisel verilerin işlenmesi ve KVKK ile basın özgürlüğü çatışması söz konusu olduğunda kullanılır.
• Dava, Usul, Görev ve Yetki. Basın-medya uyuşmazlıklarında doğru yargı kolunu, görevli ve yetkili mahkemeyi, dava türünü ve ihtiyati tedbir imkânını belirlemek gerektiğinde kullanılır.
• Süreler ve Zamanaşımı. Basın-medya uyuşmazlıklarında cevap-düzeltme, şikâyet, dava açma ve tazminat zamanaşımı sürelerini doğru hesaplamak ve hak kaybını önlemek gerektiğinde kullanılır.
• İspat ve Delil (Medya Uyuşmazlıkları). Basın-medya davalarında yayın içeriğinin tespiti, dijital delilin toplanması ve korunması, gerçeklik ve kamu yararının ispatı söz konusu olduğunda kullanılır.
• Risk Yönetimi ve Strateji. Yayın öncesi hukuki risk denetimi, müvekkilin medya kuruluşu veya mağdur olmasına göre strateji ve müzakere-sulh seçeneklerini değerlendirmek gerektiğinde kullanılır.

Neleri kapsar?

Kaynak hijyeni.

İçtihat asla hafızadan zikredilmez: her karar mahkeme, daire, esas/karar numarası ve tarihle verilir; emin olunmayan künye [doğrulanacak] işaretiyle sunulur. Beceriler karar numarasını hafızadan yazmamak üzere kurgulanmıştır; yine de her künyeyi resmî kaynaktan teyit edin. Kurulu ise içtihat MCP sunucusu kararı resmî bankadan getirir.

Beceriler avukatlar ve hukukçular içindir; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen yetkili hukukçu tarafından incelenmelidir. Hukukçu değilseniz ve kendi işiniz için yardım arıyorsanız bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurun (SSS).

Claude Code'da iki satır.

# Pazarı bir kez ekle
/plugin marketplace add aydincan/turk-hukuku-ve-claude

# Bu alanı kur
/plugin install basin-medya-hukuku@turk-hukuku-skills

Aynı içerik OpenAI Codex ve Gemini CLI için de yayımlanır. Terminal bilmiyorsan Başlangıç Rehberi adım adım anlatır.

Sektörel ve Düzenlenmiş Alanlar