Marka Hukuku

Alanın sistematiği.

Marka hukuku, 10.01.2017 tarihinde yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ile düzenlenir; mülga 556 sayılı KHK'nın yerini almıştır. Markaya ilişkin hükümler SMK Birinci Kitap'ta yer alır (m.4-32 maddi hükümler; m.148 vd. ortak hükümler; m.149-150 tecavüz ve hukuk davaları; m.155-162 tazminat ve usul; m.182 yürürlük). Uygulama üç eksende ilerler: (i) tescil ve idari süreç: TÜRKPATENT nezdinde başvuru, mutlak/nispi ret denetimi, yayın, itiraz ve YİDK kararları; (ii) hakkın korunması: hükümsüzlük, iptal, tecavüz davaları ve tazminat; (iii) sözleşmesel tasarruf: devir, lisans, rehin, teminat. Sistematiğin omurgası, bir işaretin "marka olabilirlik" süzgecinden (m.4) geçirilip ret sebepleri (m.5 mutlak, m.6 nispi) yönünden denetlenmesi ve tescilden sonra hak sahipliğinin kapsamının (m.7) ve sınırlarının (m.7/5, kullanmama def'i m.19/2, m.25/7) belirlenmesidir.

Hangi kanunlarla çalışır?

Beceriler bu alanda önce şu mevzuata bakar; madde numaraları hafızadan değil, kurulu ise mevzuat MCP sunucusu üzerinden resmî metinden doğrulanır.

13 beceri, tek omurga.

Her biri aynı yöntemi izler: olay, norm, altlama, gerekçeli sonuç. Aşağıdaki liste her becerinin hangi durumda devreye girdiğini özetler.

• Temel Kavramlar ve SMK Sistematiği. Marka hukukuna ilk girişte; markanın hukuki niteliği, hak sahipliği, koruma kapsamı ve SMK'nın tescil-koruma-tasarruf ekseninin haritalanması gerektiğinde uyuşmazlığı doğru kanala yerleştirmek için kullanılır.
• Marka Olabilirlik ve Mutlak Ret Sebepleri. Bir işaretin tescil edilebilirliği tartışmalıysa veya TÜRKPATENT re'sen ret kararı verdiyse; ayırt edicilik, tasvirilik, yanıltıcılık ve şekil markası sınırlarını m.5 üzerinden denetlemek için kullanılır.
• Karıştırılma İhtimali ve Nispi Ret Sebepleri. İki marka arasında benzerlik ve karıştırılma riski değerlendirilecekse veya yayına itiraz/hükümsüzlük m.6 dayanaklı ileri sürülecekse; işaret-mal benzerliği ve global değerlendirmeyi yürütmek için kullanılır.
• Tanınmış Marka Koruması. Markanın tanınmışlık düzeyi ve sınıf-aşırı koruması tartışmalıysa veya tanınmış marka taklidi/sulandırma iddiası varsa; m.6/4-5 ile Paris 1. mük. 6. md. korumasını denetlemek için kullanılır.
• Marka Hükümsüzlüğü ve İptali. Tescilli bir markanın geçersiz kılınması veya sonradan kullanmama/jenerikleşme nedeniyle iptali gündemdeyse; m.25 hükümsüzlük ve m.26 iptal sebeplerini, sessiz kalma ve kullanmama süzgecini denetlemek için kullanılır.
• Kullanmama Def'i ve Kullanımın İspatı. Karşı taraf markayı uzun süredir kullanmıyorsa veya müvekkile karşı kullanmama itirazı/def'i ileri sürüldüyse; beş yıllık ciddi kullanım koşulu ve ispat yükünü m.9-m.19/2 üzerinden yönetmek için kullanılır.
• Marka Hakkına Tecavüz ve Önleme. İzinsiz kullanım, taklit, iltibas veya benzer işaretle marka hakkına saldırı söz konusuysa; m.29 tecavüz hallerini ve m.149-150 dava taleplerini denetlemek için kullanılır.
• Marka Tecavüzünde Tazminat ve Yoksun Kalınan Kazanç. Tecavüz nedeniyle maddi-manevi tazminat veya itibar tazminatı talep edilecekse; m.150-151 hesap yöntemlerini ve yoksun kalınan kazancın üç seçenekli hesabını yürütmek için kullanılır.
• TÜRKPATENT Başvuru, İtiraz ve YİDK Süreci. Marka tescil başvurusu, yayına itiraz, karara itiraz veya YİDK kararına karşı dava aşamalarında; idari sürecin süreleri ve usulünü m.11-m.20 ve m.172 üzerinden yönetmek için kullanılır.
• Marka Sözleşmeleri: Devir, Lisans ve Rehin. Markanın devri, lisanslanması, rehni veya teminat gösterilmesi söz konusuysa; m.148 vd. tasarruf işlemlerinin şekil, sicil ve içerik şartlarını denetlemek ve sözleşme taslağı kurmak için kullanılır.
• İhtiyati Tedbir, Delil Tespiti ve Gümrük Önlemleri. Devam eden tecavüzün acilen durdurulması, kanıtların kaybolmadan tespiti veya taklit ürünün ithalat/ihracatta durdurulması gerekiyorsa; m.159 tedbir ve gümrük süreçlerini yürütmek için kullanılır.
• Risk Değerlendirme, Strateji ve Marka Portföyü. Tescil öncesi clearance, dava açma/açmama kararı, sulh ihtimali veya marka portföyü yönetimi gerekiyorsa; uyuşmazlık ve tescil risklerini tartıp strateji kurmak için kullanılır.
• Müvekkil İletişimi ve İhtarname Yönetimi. Karşı tarafa ihtarname gönderilecek, müvekkile risk anlatılacak veya tecavüz iddiasına cevap verilecekse; iletişimi yönetmek ve dengeli, geri tepmeyen ihtarname kurmak için kullanılır.

Neleri kapsar?

Kaynak hijyeni.

İçtihat asla hafızadan zikredilmez: her karar mahkeme, daire, esas/karar numarası ve tarihle verilir; emin olunmayan künye [doğrulanacak] işaretiyle sunulur. Beceriler karar numarasını hafızadan yazmamak üzere kurgulanmıştır; yine de her künyeyi resmî kaynaktan teyit edin. Kurulu ise içtihat MCP sunucusu kararı resmî bankadan getirir.

Beceriler avukatlar ve hukukçular içindir; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen yetkili hukukçu tarafından incelenmelidir. Hukukçu değilseniz ve kendi işiniz için yardım arıyorsanız bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurun (SSS).

Claude Code'da iki satır.

# Pazarı bir kez ekle
/plugin marketplace add aydincan/turk-hukuku-ve-claude

# Bu alanı kur
/plugin install marka-hukuku@turk-hukuku-skills

Aynı içerik OpenAI Codex ve Gemini CLI için de yayımlanır. Terminal bilmiyorsan Başlangıç Rehberi adım adım anlatır.

Fikri ve Sınai Mülkiyet