Fikri ve Sınai Haklar Dava Uygulaması

Alanın sistematiği.

Fikri ve sınai haklar uyuşmazlıkları iki ana eksende ilerler: (1) sınai mülkiyet hakları (marka, patent, faydalı model, tasarım, coğrafi işaret) 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ile; (2) telif ve bağlantılı haklar 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ile düzenlenir. Dava uygulamasında üçüncü eksen usul ve teşkilattır: 6100 sayılı HMK, görev-yetki için SMK m.156 ve FSEK m.66 vd., ihtiyati tedbir için SMK m.159 ve HMK m.389-399, delil tespiti için HMK m.400-405. Çalışma yöntemi her zaman hakkın türünü ve kaynağını (tescilli mi, tescilsiz mi; eser mi, sınai hak mı) önce belirlemekle başlar; çünkü görevli mahkeme, ispat yükü, zamanaşımı ve talep türleri buna göre değişir.

Hangi kanunlarla çalışır?

Beceriler bu alanda önce şu mevzuata bakar; madde numaraları hafızadan değil, kurulu ise mevzuat MCP sunucusu üzerinden resmî metinden doğrulanır.

12 beceri, tek omurga.

Her biri aynı yöntemi izler: olay, norm, altlama, gerekçeli sonuç. Aşağıdaki liste her becerinin hangi durumda devreye girdiğini özetler.

• Temel Kavramlar ve Sistematik. Fikri-sınai hak uyuşmazlığında hakkın türünü (marka, patent, tasarım, eser, bağlantılı hak), tescilli/tescilsiz ayrımını ve uygulanacak rejimi (SMK mi FSEK mi) belirleyip doğru kanun ve yargı yoluna yönlendirmek gerektiğinde kullanılır.
• Görev, Yetki ve Yargı Yolu. Fikri-sınai bir davada hangi mahkemenin (FSHM, asliye hukuk, Ankara FSHM) görevli, hangi yerin yetkili olduğunu, hukuk-ceza-idari yol ayrımını ve TÜRKPATENT aleyhine dava merkezini belirlemek gerektiğinde kullanılır.
• Marka Hakkına Tecavüz Denetimi. Bir markanın izinsiz kullanımı, taklit ürün, karıştırılma ihtimali veya tanınmış markadan haksız yararlanma iddiasında tecavüzün varlığını SMK m.7 ve m.29 çerçevesinde adım adım değerlendirmek gerektiğinde kullanılır.
• Patent ve Tasarım Tecavüz Denetimi. Patent, faydalı model veya tasarım hakkına tecavüz iddiasında istem/görünüm karşılaştırması, koruma kapsamı ve eşdeğerler doktrini ile yenilik-ayırt edicilik değerlendirmesi gerektiğinde kullanılır.
• Telif Hakkı İhlali Denetimi (FSEK). Eser, işleme, çoğaltma, umuma iletim, intihal veya yazılım kopyalama iddialarında FSEK çerçevesinde eser niteliği, mali-manevi hak ihlali ve ihlal eden fiilin tespiti gerektiğinde kullanılır.
• İhtiyati Tedbir ve Delil Tespiti. Tecavüzün durdurulması, üretim/satışın engellenmesi, ürünlere el konulması için ihtiyati tedbir; tecavüzün veya delillerin kaybolma riski karşısında delil tespiti gerektiğinde kullanılır.
• Tecavüz Davası ve Talep Mimarisi. Tecavüzün tespiti, durdurulması, giderilmesi, ürünlere el konulması, imha ve kararın ilanı taleplerini SMK m.149 ve FSEK m.66-70 çerçevesinde doğru ve eksiksiz kurgulamak gerektiğinde kullanılır.
• Hükümsüzlük ve İptal Davaları. Bir marka, patent veya tasarımın geçersiz kılınması (hükümsüzlük) yahut markanın kullanılmama/jenerikleşme nedeniyle iptali iddialarında şartları ve idari/adli yol ayrımını değerlendirmek gerektiğinde kullanılır.
• Tazminat Hesabı ve İspat-Delil. Fikri-sınai tecavüzde maddi tazminat (yoksun kalınan kazanç, lisans bedeli), itibar ve manevi tazminat hesabı ile zararın ve tecavüz edenin kazancının ispatı, defter ibrazı ve bilirkişi gerektiğinde kullanılır.
• Süreler ve Zamanaşımı. Fikri-sınai uyuşmazlıkta TÜRKPATENT itiraz süreleri, hükümsüzlük/iptal, tazminat zamanaşımı, ihtiyati tedbir sonrası dava süresi ve sessiz kalma yoluyla hak kaybını hesaplamak gerektiğinde kullanılır.
• Ceza Boyutu (Marka ve Telif Suçları). Marka hakkına tecavüz suçu (SMK m.30) ile FSEK telif suçlarında (m.71-72) şikâyet, uzlaşma, arama-el koyma ve adli süreç değerlendirmesi gerektiğinde kullanılır.
• Risk, Strateji ve Müvekkil İletişimi. Dava açmadan önce ihtarname/cease and desist, tedbir-esas-ceza yol seçimi, kazanma şansı ve maliyet değerlendirmesi ile müvekkile sade dilde risk haritası ve strateji önerisi sunmak gerektiğinde kullanılır.

Neleri kapsar?

Kaynak hijyeni.

İçtihat asla hafızadan zikredilmez: her karar mahkeme, daire, esas/karar numarası ve tarihle verilir; emin olunmayan künye [doğrulanacak] işaretiyle sunulur. Beceriler karar numarasını hafızadan yazmamak üzere kurgulanmıştır; yine de her künyeyi resmî kaynaktan teyit edin. Kurulu ise içtihat MCP sunucusu kararı resmî bankadan getirir.

Beceriler avukatlar ve hukukçular içindir; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen yetkili hukukçu tarafından incelenmelidir. Hukukçu değilseniz ve kendi işiniz için yardım arıyorsanız bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurun (SSS).

Claude Code'da iki satır.

# Pazarı bir kez ekle
/plugin marketplace add aydincan/turk-hukuku-ve-claude

# Bu alanı kur
/plugin install fikri-mulkiyet-dava@turk-hukuku-skills

Aynı içerik OpenAI Codex ve Gemini CLI için de yayımlanır. Terminal bilmiyorsan Başlangıç Rehberi adım adım anlatır.

Fikri ve Sınai Mülkiyet