Toplu iş hukuku: 6356 sayılı Kanun: sendika özgürlüğü ve güvenceler, toplu iş sözleşmesi yetkisi ve bağıtlanması, toplu hak/menfaat uyuşmazlıkları, grev ve lokavt; barışçıl çözüm yolları.
Genel bakış
Alanın sistematiği.
Toplu iş hukuku, bireysel iş ilişkisinin ötesinde işçilerin ve işverenlerin topluca örgütlenmesini, toplu pazarlığı ve toplu uyuşmazlığı düzenler. Üç sütun üzerinde çalışır: (1) örgütlenme ve sendika hukuku, (2) toplu iş sözleşmesi (TİS) ve yetki, (3) toplu uyuşmazlık çözümü (arabuluculuk, grev, lokavt, yüksek hakem). Başat norm 18.10.2012 tarihli 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'dur. Anayasal dayanaklar: Any. m.51 (sendika kurma hakkı), m.53 (toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkı), m.54 (grev hakkı ve lokavt). Türkiye'nin onayladığı ILO 87 ve 98 sayılı Sözleşmeleri ve Avrupa Sosyal Şartı yorumda doğrudan dayanaktır (Any. m.90/son).
Başat mevzuat
Hangi kanunlarla çalışır?
Beceriler bu alanda önce şu mevzuata bakar; madde numaraları hafızadan değil, kurulu ise
mevzuat MCP sunucusu üzerinden resmî metinden doğrulanır.
6356
Beceriler
11 beceri, tek omurga.
Her biri aynı yöntemi izler: olay, norm, altlama, gerekçeli sonuç. Aşağıdaki liste
her becerinin hangi durumda devreye girdiğini özetler.
Temel Kavramlar ve Sistematik. Toplu iş hukukunun çatısını, sendika-TIS-uyusmazlik ucgenini ve 6356 sayili Kanunun yapisini kavramak; bir sorunun toplu mu bireysel mi, hak mi menfaat uyusmazligi mi oldugunu nitelendirmek gerektiginde kullanilir.
Sendika Özgürlüğü ve Sendikal Güvenceler. Sendika kurma/uyelik ozgurlugu, sendikal ayrimcilik, sendikal tazminat ve isyeri sendika temsilcisi guvencesi sorunlarinda; ozellikle uyelik veya sendikal faaliyet nedeniyle fesih iddialarinda kullanilir.
Toplu İş Sözleşmesi Yetkisi ve Yetki Tespiti. Sendikanin TIS yapma yetkisini, isyeri/isletme/iskolu barajlarini, yetki tespiti basvurusunu ve yetki belgesini ele alir; sendikanin coklugu, baraj ve yetki belgesi sorunlarinda kullanilir.
TİS İçeriği, Düzeyi ve Bağıtlanması. Toplu is sozlesmesinin normatif ve borc dogurucu hukumlerini, suresini, duzeyini, yararlanma-dayanisma aidati rejimini ve sozlesmenin sona ermesini ele alir; TIS metni hazirlama, yorumlama veya uygulama sorunlarinda kullanilir.
Toplu Görüşme ve Resmî Arabuluculuk. Yetki belgesinden TIS imzasina veya uyusmazlik tutanagina kadar olan toplu gorusme surecini, cagri usulunu, surelerini ve 6356 m.50 kapsaminda resmi arabuluculugu ele alir; pazarlik takvimi ve uyusmazlik tutanagi asamasinda kullanilir.
Grev ve Lokavt Hukuku. Kanuni grev ve lokavt karar/uygulama usulunu, grev yasaklarini ve ertelemeyi, kanun disi grevin sonuclarini ele alir; grev karari alma, grev yasagi/erteleme veya kanun disi grev iddiasi durumlarinda kullanilir.
Yüksek Hakem Kurulu ve Toplu Uyuşmazlık Yargısı. Grev yasagi veya erteleme hallerinde Yuksek Hakem Kuruluna basvuruyu, kurulun TIS yerine gecen kararini ve toplu hak uyusmazliklarinin yargi yolunu ele alir; YHK sureci veya TIS yorum davasi gerektiginde kullanilir.
Süreler, Hak Düşürücü Süreler ve Zamanaşımı. Toplu is hukukundaki usuli sureleri (yetki itirazi, cagri, gorusme, grev bildirimi) ve sendikal tazminat ile TIS alacaklarinda zamanasimini hesaplar; herhangi bir surenin kacirilmamasi veya zamanasimi savunmasi gerektiginde kullanilir.
İspat ve Delil Stratejisi. Toplu is uyusmazliklarinda ispat yukunu ve delil araclarini (uyelik kayitlari, iskolu istatistikleri, tutanaklar, tanik) planlar; sendikal neden, baraj/coklugu veya grev usulunun ispati gerektiginde kullanilir.
Risk Değerlendirmesi ve Strateji. Sendika veya isveren tarafi icin toplu sureclerde hukuki ve operasyonel riskleri (yetki dususu, kanun disi grev, sendikal tazminat, idari para cezasi) tartip strateji onerir; bir pazarlik veya catismaya girmeden once konumlandirma gerektiginde kullanilir.
Dilekçe, Tutanak ve Başvuru Taslakları. Yetki tespiti/itirazi, toplu gorusme cagri yazisi, uyusmazlik tutanagi, grev karari, YHK basvurusu ve sendikal tazminat davasi gibi toplu is hukuku belgelerinin taslaklarini uretir; bir belge kaleme almak gerektiginde kullanilir.
Konular
Neleri kapsar?
sendikatoplu iş sözleşmesiyetki tespitigrevlokavtarabuluculukişkolutoplu menfaat uyuşmazlığı
Değişmez kural
Kaynak hijyeni.
İçtihat asla hafızadan zikredilmez: her karar mahkeme, daire, esas/karar numarası ve
tarihle verilir; emin olunmayan künye [doğrulanacak] işaretiyle sunulur.
Beceriler karar numarasını hafızadan yazmamak üzere kurgulanmıştır; yine de her künyeyi resmî
kaynaktan teyit edin. Kurulu ise içtihat MCP sunucusu kararı
resmî bankadan getirir.
Beceriler avukatlar ve hukukçular içindir; hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen yetkili hukukçu tarafından
incelenmelidir. Hukukçu değilseniz ve kendi işiniz için yardım arıyorsanız bir avukata ya da
baronun adli yardım bürosuna başvurun (SSS).
Kurulum
Claude Code'da iki satır.
# Pazarı bir kez ekle
/plugin marketplace add aydincan/turk-hukuku-ve-claude
# Bu alanı kur
/plugin install is-hukuku-toplu@turk-hukuku-skills