Bireysel İş Hukuku

Alanın sistematiği ve kapsamı.

Bireysel iş hukuku, işçi ile işveren arasında iş sözleşmesinden doğan ilişkiyi düzenler. Başat norm 4857 sayılı İş Kanunu'dur; ancak İş Kanunu'nun kapsamı dışında kalan ilişkiler (m.4 istisnaları) ile İş Kanunu'nun susduğu hususlarda 6098 sayılı TBK'nin hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleri (TBK m.393-469) uygulanır. Deniz iş ilişkilerinde 854 sayılı Deniz İş Kanunu, basın çalışanlarında 5953 sayılı Kanun ayrık rejim oluşturur. İş mahkemelerinin kuruluşu ve yargılaması için 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu; usul boşluklarında 6100 sayılı HMK uygulanır.

Hangi kanunlarla çalışır?

Beceriler bu alanda önce şu mevzuata bakar; madde numaraları hafızadan değil, kurulu ise mevzuat MCP sunucusu üzerinden resmî metinden doğrulanır.

11 beceri, tek omurga.

Her biri aynı yöntemi izler: olay, norm, altlama, gerekçeli sonuç. Aşağıdaki liste her becerinin hangi durumda devreye girdiğini özetler.

• İş Sözleşmesi ve Türleri. İş sözleşmesinin kurulması, türü (belirli/belirsiz, tam/kısmi, deneme süreli, çağrı üzerine), işçi sıfatı ve İş Kanunu kapsamı tartışması gerektiğinde; sözleşme tipinin alacaklara ve feshe etkisini çözmek için kullan.
• Fesih Denetim Şeması (Haklı / Geçerli / Usulsüz). İş sözleşmesinin feshinin haklı, geçerli ya da usulsüz olup olmadığını adım adım ayırmak gerektiğinde; fesheden tarafa, sebebe, bildirime ve usule göre feshi nitelendirip doğacak tazminat ve davaları belirlemek için kullan.
• İş Güvencesi ve İşe İade Davası. İşçinin iş güvencesi kapsamında olup olmadığını ve işe iade davasının şartları, süresi, arabuluculuk ve sonuçlarını çözmek gerektiğinde; geçersiz feshe karşı işe iade ve boşta geçen süre/işe başlatmama tazminatını hesaplamak için kullan.
• Kıdem ve İhbar Tazminatı Hesabı. Kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanma şartları ile tutarın hesaplanması gerektiğinde; hizmet süresi, giydirilmiş ücret, kıdem tavanı, ihbar öneli ve fesih sebebine göre tazminatları kalem kalem belirlemek için kullan.
• İşçilik Alacakları: Fazla Çalışma, UBGT, Hafta Tatili, Yıllık İzin. Fazla çalışma, ulusal bayram-genel tatil, hafta tatili ücreti ve yıllık izin alacaklarının doğup doğmadığını ve tutarını çözmek gerektiğinde; çalışma sürelerini, zamları ve takdiri indirimi kapsayan alacak hesabı için kullan.
• Ücret, Ücret Ekleri ve Eşit Davranma. Ödenmeyen ücret, prim, ikramiye, AGİ ve eşit davranma (ayrımcılık) tazminatı tartışıldığında; ücretin tespiti, gecikme faizi, ücret kesintisi sınırları ve eşitlik ilkesi ihlalini değerlendirmek için kullan.
• Dava, Usul, Görev-Yetki ve Zorunlu Arabuluculuk. İş uyuşmazlığında dava şartı arabuluculuk, görevli ve yetkili mahkeme, harç-yargılama usulü ve dava açma adımları gerektiğinde; işçilik alacağı veya işe iade davasının usul iskeletini kurmak için kullan.
• Süreler, Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler. İş hukukunda zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin (haklı fesih 6 işgünü, işe iade 1 ay/2 hafta, alacaklarda 5 yıl) hesabı gerektiğinde; hangi talebin ne zaman zamanaşımına uğradığını ve kritik süre kayıplarını saptamak için kullan.
• İspat, Delil, Bordro ve İbraname Denetimi. İş davasında ispat yükünün dağılımı, bordro-puantaj değeri, tanık-yazılı delil dengesi ve ibranamenin geçerliliği tartışıldığında; hangi tarafın neyi ispatlayacağını ve belgelerin delil değerini saptamak için kullan.
• Risk ve Strateji: İşçilik Davası Değerlendirmesi. Bir işçilik dosyasında kazanç ihtimali, alacak büyüklüğü, işe iade ile alacak davası arasında seçim ve müzakere/sulh stratejisi belirlenmesi gerektiğinde; işçi veya işveren tarafında risk haritası ve karar önerisi üretmek için kullan.
• Belge ve Taslak Üretimi: İhtar, Fesih, Sözleşme, Savunma. İş ilişkisinde ihtarname, haklı/geçerli fesih bildirimi, savunma istem yazısı, iş sözleşmesi veya ibraname taslağı hazırlanması gerektiğinde; usule uygun, gerekçeli ve yer tutuculu taslak metin üretmek için kullan.

Neleri kapsar?

Kaynak hijyeni.

İçtihat asla hafızadan zikredilmez: her karar mahkeme, daire, esas/karar numarası ve tarihle verilir; emin olunmayan künye [doğrulanacak] işaretiyle sunulur. Beceriler karar numarasını hafızadan yazmamak üzere kurgulanmıştır; yine de her künyeyi resmî kaynaktan teyit edin. Kurulu ise içtihat MCP sunucusu kararı resmî bankadan getirir.

Beceriler avukatlar ve hukukçular içindir; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen yetkili hukukçu tarafından incelenmelidir. Hukukçu değilseniz ve kendi işiniz için yardım arıyorsanız bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurun (SSS).

Claude Code'da iki satır.

# Pazarı bir kez ekle
/plugin marketplace add aydincan/turk-hukuku-ve-claude

# Bu alanı kur
/plugin install is-hukuku-bireysel@turk-hukuku-skills

Aynı içerik OpenAI Codex ve Gemini CLI için de yayımlanır. Terminal bilmiyorsan Başlangıç Rehberi adım adım anlatır.

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku