Ceza muhakemesi: soruşturma ve kovuşturma, koruma tedbirleri (yakalama, gözaltı, tutuklama, arama-el koyma), delil yasakları, savunma hakları, iddianame, hüküm ve istinaf/temyiz kanun yolları.
Genel bakış
Sistematik.
Ceza muhakemesi, bir suç şüphesinin doğmasından kesin hükme ve infaza kadar uzanan, devletin cezalandırma yetkisini hukuk güvenliği içinde işleten usul düzenidir. Temel norm 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) olup 5237 sayılı TCK (maddi ceza), 5275 sayılı İnfaz Kanunu, 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu, 5235 sayılı mahkeme teşkilatı kanunu ve Anayasa m.19, m.36-40 ile birlikte okunur. Süreç iki ana evreye ayrılır: soruşturma (CMK m.160 vd., savcı yönetiminde, gizli ve yazılı) ve kovuşturma (CMK m.175 vd., mahkemede, kural olarak aleni ve sözlü).
Başat mevzuat
Hangi kanunlarla çalışır?
Beceriler bu alanda önce şu mevzuata bakar; madde numaraları hafızadan değil, kurulu ise
mevzuat MCP sunucusu üzerinden resmî metinden doğrulanır.
CMK 5271
Beceriler
13 beceri, tek omurga.
Her biri aynı yöntemi izler: olay, norm, altlama, gerekçeli sonuç. Aşağıdaki liste
her becerinin hangi durumda devreye girdiğini özetler.
Temel Kavramlar ve Muhakeme Sistematiği. Ceza muhakemesinin evrelerini, süjelerini, sıfatları ve yetkili mercileri ayırt etmek; bir dosyanın hangi aşamada olduğunu ve hangi usul kurallarının uygulanacağını belirlemek gerektiğinde kullanılır.
Soruşturma Evresi ve Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı. Soruşturmanın başlaması, savcının delil toplaması, ifade/şüpheli hakları, iddianame veya takipsizlik kararı ile takipsizliğe itiraz süreçlerinde kullanılır.
Yakalama, Gözaltı ve Tutuklama. Özgürlüğü kısıtlayan koruma tedbirlerinin yasaya uygunluğunu denetlemek, tutuklamaya itiraz, salıverilme ve adli kontrol talepleri hazırlamak gerektiğinde kullanılır.
Arama, El Koyma ve İletişimin Denetlenmesi. Konut/iş yeri/üst aramasının, el koymanın ve iletişimin/teknik araçlarla izlemenin hukuka uygunluğunu denetlemek ve buradan elde edilen delillerin geçerliliğini değerlendirmek gerektiğinde kullanılır.
İfade, Sorgu ve Savunma Hakları. Şüpheli/sanık ifadesi ve sorgusunda susma hakkı, müdafi yardımı, zorunlu müdafilik ve hukuka aykırı ifade yasağı konularında denetim ve itiraz hazırlanırken kullanılır.
Delil, İspat ve Delil Yasakları. Delillerin toplanması, vicdani değerlendirme ilkesi, hukuka aykırı delil yasağı ve şüpheden sanık yararlanır ilkesi çerçevesinde ispat analizi yapılırken kullanılır.
İddianame Denetimi ve Kovuşturma Evresi. İddianamenin unsurları ve iadesi, kovuşturmanın başlaması, duruşma düzeni ve sanık haklarının değerlendirilmesi gerektiğinde kullanılır.
Hüküm Türleri, Erteleme ve HAGB. Beraat, mahkûmiyet, düşme gibi hüküm türlerini ayırt etmek; cezanın ertelenmesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve adli para cezasına çevirmeyi değerlendirmek gerektiğinde kullanılır.
İstinaf Kanun Yolu. İlk derece mahkemesi kararına karşı bölge adliye mahkemesine istinaf başvurusu yapılması, sebeplerin belirlenmesi ve süre denetimi gerektiğinde kullanılır.
Temyiz Kanun Yolu. Bölge adliye mahkemesi kararına karşı Yargıtaya temyiz başvurusu, temyiz edilebilirlik sınırı, hukuka aykırılık sebepleri ve bozma sonuçları değerlendirilirken kullanılır.
Süreler, Zamanaşımı ve Eski Hale Getirme. Dava ve ceza zamanaşımı, kanun yolu ve usul süreleri ile süre kaçırıldığında eski hale getirme başvurusu hesaplanırken kullanılır.
Mağdur, Katılan Hakları ve Uzlaştırma. Mağdur/müşteki ve katılanın haklarını, davaya katılmayı, uzlaştırma ve seri/basit muhakeme yollarını değerlendirmek gerektiğinde kullanılır.
Dilekçe Şablonları (Tutuklamaya İtiraz, Tahliye, İstinaf). Tutuklamaya itiraz, tahliye/adli kontrol talebi ve istinaf başvurusu için usule uygun, doldurulabilir dilekçe iskeletleri gerektiğinde kullanılır; süre ve dayanak maddeleriyle birlikte olaya uyarlanır.
İçtihat asla hafızadan zikredilmez: her karar mahkeme, daire, esas/karar numarası ve
tarihle verilir; emin olunmayan künye [doğrulanacak] işaretiyle sunulur.
Beceriler karar numarasını hafızadan yazmamak üzere kurgulanmıştır; yine de her künyeyi resmî
kaynaktan teyit edin. Kurulu ise içtihat MCP sunucusu kararı
resmî bankadan getirir.
Beceriler avukatlar ve hukukçular içindir; hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen yetkili hukukçu tarafından
incelenmelidir. Hukukçu değilseniz ve kendi işiniz için yardım arıyorsanız bir avukata ya da
baronun adli yardım bürosuna başvurun (SSS).
Kurulum
Claude Code'da iki satır.
# Pazarı bir kez ekle
/plugin marketplace add aydincan/turk-hukuku-ve-claude
# Bu alanı kur
/plugin install ceza-muhakemesi@turk-hukuku-skills