Ceza Hukuku Genel Hükümler

Alanın sistematiği.

Türk ceza hukuku genel teorisi, 5237 sayılı TCK'nın Birinci Kitabı (m.1-75) üzerine kuruludur. Çalışmanın çekirdeği, bir fiilin "suç" oluşturup oluşturmadığını katmanlı bir denetimle çözen suç genel teorisidir. Hâkim öğreti, üç aşamalı (tipiklik: hukuka aykırılık: kusurluluk) yapı ile maddi/manevi unsur ayrımını birlikte kullanır. Her dosyada izlenmesi gereken sıralı süzgeç şudur: (1) Tipiklik: fiilin kanuni tanıma (maddi unsur: fail, mağdur, konu, fiil, netice, nedensellik; manevi unsur: kast TCK m.21 / taksir TCK m.22) uyması; (2) Hukuka aykırılık: bir hukuka uygunluk sebebinin (kanun hükmü/amirin emri m.24, meşru savunma m.25, hak kullanma/ilgilinin rızası m.26) bulunmaması; (3) Kusurluluk: kusurluluğu etkileyen veya kaldıran hâllerin (yaş küçüklüğü m.31, akıl hastalığı m.32, sağır-dilsizlik m.33, geçici nedenler m.34, cebir-tehdit-zorunluluk m.25/2-28, haksız tahrik m.29, hata m.30, kanunu bilmeme m.4) değerlendirilmesi.

Hangi kanunlarla çalışır?

Beceriler bu alanda önce şu mevzuata bakar; madde numaraları hafızadan değil, kurulu ise mevzuat MCP sunucusu üzerinden resmî metinden doğrulanır.

11 beceri, tek omurga.

Her biri aynı yöntemi izler: olay, norm, altlama, gerekçeli sonuç. Aşağıdaki liste her becerinin hangi durumda devreye girdiğini özetler.

• Suç Genel Teorisi ve Suç Denetim Şeması. Bir fiilin suç oluşturup oluşturmadığını TCK genel hükümleri üzerinden katmanlı denetlemek; tipiklik, hukuka aykırılık ve kusurluluk süzgecini sırayla uygulamak gerektiğinde kullanılır.
• Maddi ve Manevi Unsurlar: Kast ve Taksir. Fiilin maddi unsurları (fail, netice, nedensellik) ile manevi unsurun kast mı taksir mi olduğunu, olası kast ile bilinçli taksir sınırını ayırt etmek gerektiğinde kullanılır.
• Hukuka Uygunluk Sebepleri. Meşru savunma, ilgilinin rızası, hak kullanma, kanun hükmü ve amirin emri gibi hukuka uygunluk sebeplerini ve sınırın aşılmasını değerlendirmek gerektiğinde kullanılır.
• Kusurluluğu Kaldıran ve Azaltan Hâller. Yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, haksız tahrik, cebir-tehdit, zorunluluk ve hata gibi kusurluluğu etkileyen hâlleri ve sonuçlarını değerlendirmek gerektiğinde kullanılır.
• Teşebbüs ve Gönüllü Vazgeçme. Suçun tamamlanmadığı, icra hareketlerine başlanıp netice gerçekleşmediği durumlarda teşebbüs ile gönüllü vazgeçme ayrımını ve ceza sonuçlarını belirlemek gerektiğinde kullanılır.
• İştirak: Faillik ve Suça Katılma. Birden fazla kişinin bir suça katıldığı durumlarda müşterek/dolaylı faillik, azmettirme ve yardım etme ayrımını ve bağlılık kuralını uygulamak gerektiğinde kullanılır.
• İçtima: Suçların Birleşmesi. Bir kişinin birden çok suç işlediği veya tek fiille birden çok norm ihlal ettiği durumlarda zincirleme suç, fikri içtima ve bileşik suç kurallarını uygulamak gerektiğinde kullanılır.
• Yaptırım Teorisi ve Ceza Belirleme. Temel cezanın belirlenmesi, indirim-artırım sırası, seçenek yaptırımlar, erteleme ve güvenlik tedbirleri dahil somut cezanın hesaplanması gerektiğinde kullanılır.
• Zamanaşımı, Şikâyet ve Dava Engelleri. Dava ve ceza zamanaşımı sürelerini, şikâyete bağlı suçlarda süre ve usulü, önödeme ve uzlaştırmayı hesaplamak ve dava engellerini denetlemek gerektiğinde kullanılır.
• Zaman ve Yer Bakımından Uygulama. Kanunların zaman bakımından uygulanması (lehe kanun) ile yer bakımından uygulanması (Türkiye'de/yurt dışında işlenen suçlar) sorunlarını çözmek gerektiğinde kullanılır.
• Savunma Stratejisi ve Risk Değerlendirmesi. Bir ceza isnadında savunma hattını kurmak, beraat-indirim-düşme seçeneklerini tartmak ve müvekkile gerçekçi risk haritası sunmak gerektiğinde kullanılır.

Neleri kapsar?

Kaynak hijyeni.

İçtihat asla hafızadan zikredilmez: her karar mahkeme, daire, esas/karar numarası ve tarihle verilir; emin olunmayan künye [doğrulanacak] işaretiyle sunulur. Beceriler karar numarasını hafızadan yazmamak üzere kurgulanmıştır; yine de her künyeyi resmî kaynaktan teyit edin. Kurulu ise içtihat MCP sunucusu kararı resmî bankadan getirir.

Beceriler avukatlar ve hukukçular içindir; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen yetkili hukukçu tarafından incelenmelidir. Hukukçu değilseniz ve kendi işiniz için yardım arıyorsanız bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurun (SSS).

Claude Code'da iki satır.

# Pazarı bir kez ekle
/plugin marketplace add aydincan/turk-hukuku-ve-claude

# Bu alanı kur
/plugin install ceza-hukuku-genel@turk-hukuku-skills

Aynı içerik OpenAI Codex ve Gemini CLI için de yayımlanır. Terminal bilmiyorsan Başlangıç Rehberi adım adım anlatır.

Ceza Hukuku