Sözleşme İnceleme ve Redline

Alanın sistematiği.

Sözleşme inceleme ve redline, bir hukukçunun önüne gelen yazılı sözleşme taslağını (veya imzalı metni) madde madde okuyup risk haritası çıkarması, eksik/asimetrik/geçersiz şartları tespit etmesi, müvekkilin lehine düzeltme önerileri (redline) üretmesi ve müzakere stratejisi kurmasıdır. Bu çalışma bir "altlama" değil bir "denetim ve tasarım" işidir: norm metni hazırdır, hukukçu metni emredici hükümler, dürüstlük kuralı ve müvekkilin menfaatleri süzgecinden geçirir. Çekirdek mevzuat 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'dur (TBK); sözleşme tipine göre TKHK (6502), İş Kanunu (4857), TTK (6102), TMK (4721) ve sektörel mevzuat devreye girer. Temel ayrım: hangi madde sözleşme serbestisi (TBK m.26) alanında, hangisi emredici sınır (TBK m.27) içindedir.

Hangi kanunlarla çalışır?

Beceriler bu alanda önce şu mevzuata bakar; madde numaraları hafızadan değil, kurulu ise mevzuat MCP sunucusu üzerinden resmî metinden doğrulanır.

11 beceri, tek omurga.

Her biri aynı yöntemi izler: olay, norm, altlama, gerekçeli sonuç. Aşağıdaki liste her becerinin hangi durumda devreye girdiğini özetler.

• Sözleşme Anatomisi ve Tip Tespiti. Bir sözleşme taslağını ilk kez ele alırken metnin türünü, taraf konumunu, uygulanacak hukuku ve emredici rejimi saptamak, inceleme planını kurmak gerektiğinde kullanılır.
• Geçerlilik ve Emredici Hüküm Denetimi. Bir maddenin veya bütün sözleşmenin emredici hükme, ahlaka veya kamu düzenine aykırı olup olmadığını, kısmi mi tam mı hükümsüz olduğunu değerlendirmek gerektiğinde kullanılır.
• Madde Madde Risk Haritası ve Skorlama. Sözleşmenin tamamını tarayıp her riskli maddeyi olasılık-etki ve deal-breaker/pazarlık/kabul edilebilir olarak etiketleyen yapılandırılmış bir risk tablosu üretmek gerektiğinde kullanılır.
• Sorumluluk, Tazminat ve Sorumsuzluk Kaydı Denetimi. Sorumluluk sınırlaması, tazminat tavanı, sorumsuzluk anlaşması ve dolaylı zarar dışlama gibi maddelerin geçerliliğini ve dengesini incelemek gerektiğinde kullanılır.
• Cezai Şart ve Götürü Tazminat Denetimi. Cezai şart, götürü tazminat, gecikme cezası ve dönme cezası maddelerinin türünü, geçerliliğini ve fahişliğini değerlendirmek gerektiğinde kullanılır.
• Fesih, Sona Erme ve Çıkış Hükümleri. Fesih sebepleri, bildirimli/haklı fesih, dönme-fesih ayrımı, otomatik yenileme ve sözleşme sonrası yükümlülükler incelendiğinde kullanılır.
• Uyuşmazlık Çözümü, Yetki ve Tahkim Şartı. Uygulanacak hukuk, yetkili mahkeme, tahkim şartı ve arabuluculuk klozlarının geçerliliğini ve müvekkil için elverişliliğini incelemek gerektiğinde kullanılır.
• Bedel, Faiz, Ödeme ve Uyarlama Şartları. Bedel belirleme, faiz, ödeme koşulları, mücbir sebep ve aşırı ifa güçlüğü uyarlama maddelerinin denetimi gerektiğinde kullanılır.
• Redline ve Alternatif Lafız Üretimi. Riskli maddeler için somut düzeltme metni, alternatif lafız ve yedek (fallback) pozisyonlar üretip gerekçelendirmek gerektiğinde kullanılır.
• Eksik Madde, Boşluk ve Tanım Denetimi. Sözleşmede bulunması gereken ama eksik bırakılan koruyucu maddeleri, belirsiz tanımları ve çapraz atıf hatalarını tespit etmek gerektiğinde kullanılır.
• Müzakere Notu ve Müvekkil İletişimi. İnceleme bulgularını önceliklendirilmiş bir müzakere stratejisine ve müvekkilin anlayacağı sade bir özete dönüştürmek gerektiğinde kullanılır.

Neleri kapsar?

Kaynak hijyeni.

İçtihat asla hafızadan zikredilmez: her karar mahkeme, daire, esas/karar numarası ve tarihle verilir; emin olunmayan künye [doğrulanacak] işaretiyle sunulur. Beceriler karar numarasını hafızadan yazmamak üzere kurgulanmıştır; yine de her künyeyi resmî kaynaktan teyit edin. Kurulu ise içtihat MCP sunucusu kararı resmî bankadan getirir.

Beceriler avukatlar ve hukukçular içindir; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Çıktılar taslaktır; kullanılmadan önce dosyayı üstlenen yetkili hukukçu tarafından incelenmelidir. Hukukçu değilseniz ve kendi işiniz için yardım arıyorsanız bir avukata ya da baronun adli yardım bürosuna başvurun (SSS).

Claude Code'da iki satır.

# Pazarı bir kez ekle
/plugin marketplace add aydincan/turk-hukuku-ve-claude

# Bu alanı kur
/plugin install sozlesme-inceleme-redline@turk-hukuku-skills

Aynı içerik OpenAI Codex ve Gemini CLI için de yayımlanır. Terminal bilmiyorsan Başlangıç Rehberi adım adım anlatır.

Büro Yönetimi ve Uygulama Araçları